‘Sunk-Cost-Maxxing’ Uzun Vadeli Crypto Gelişimini Öldürüyor

Kısa ürün döngüleri ve sürekli pivot yapmak, crypto alanında kimsenin bir şeyi gerçekten çalışıp çalışmadığını anlamaya yetecek kadar uzun süre dayanamamasına neden oluyor. Ten Protocol’ün büyüme başkanı Rosie Sargsian, bu durumun uzun vadeli gelişimi engellediğini savunuyor.

Crypto projelerinin çoğu, yatırımcı çekmek için sürekli yeni narrative peşinde koştukları için uzun vadeli bir şey inşa etmekte zorlanıyor. Rosie Sargsian’ın X’te paylaştığı “Why Crypto Can’t Build Anything Long-Term” başlıklı yazısında, birçok crypto founder’ın ilk sıkıntıda hemen vazgeçtiğini belirtiyor. Geleneksel iş tavsiyesi, sunk cost fallacy’ye düşmemeyi söyler; yani çalışmayan bir şeyde ısrar etmeyin, pivot yapın der. Ancak crypto dünyası bunu aşırıya kaçarak ‘sunk-cost-maxxing’ haline getirdi, diye ekliyor.

Crypto’nun 18 Aylık Product Cycle’ı

Sargsian’a göre, crypto’da artık 18 aylık bir product cycle hakim. Yeni bir narrative ortaya çıkıyor, fonlar ve sermaye akmaya başlıyor, herkes hype’a kapılıp pivot yapıyor. Bu, altı ila dokuz ayda zirveye ulaşıyor, sonra ilgi azalıyor ve founder’lar bir sonraki pivot için bakınıyor. “Bu döngü eskiden ICO döneminde 3-4 yıl sürerdi. Sonra 2 yıla indi. Şimdi şanslıysan 18 ay,” diyor. En son verilere göre, crypto venture funding Q3 2025’te bir önceki çeyreğe göre yüzde 20 civarında toparlanma gösterdi, ancak genel düşüş trendi devam ediyor ve founder’ları daha hızlı pivot yapmaya zorluyor. Sargsian, founder’ları suçlamıyor; onlar oyunu doğru oynuyor, ama oyunun kendisi uzun vadeli fikirleri tamamlamayı imkansız kılıyor.

Gerçek bir altyapı inşa etmek en az 3-5 yıl alır. Product-market fit ise çeyrekler değil, yıllar süren iterasyon gerektirir. Örneğin, geleneksel teknoloji şirketleri gibi uzun vadeli düşünen projeler, kısa hype dalgalarına yenik düşmeden kalıcı başarı elde ediyor. Buna karşılık, crypto’da hızlı pivot’lar, bir fikrin potansiyelini asla tam olarak göremememize yol açıyor.

Uzun Vadeli Düşünmenin Önündeki Engeller

Platformları uzun vadede benimsetmek ve hype bittikten sonra insanları tutmak büyük bir sorun. NFT’ler gibi sektörler genellikle boom-and-bust cycle’larına maruz kalıyor. Token launch’lar ve airdrop ödülleri gibi araçlar ilgi çekmek için vazgeçilmez, ama doğru yapılandırılmazsa erken yatırımcılar token drop’tan hemen sonra dump yapıp platformu terk ediyor.

Sargsian’ın paylaşımına yanıt veren FinTech Collective’in genel ortağı Sean Lippel, benzer görüşleri paylaşıyor. Bazı founder ve yatırımcıların uzun vadeli çözümleri istemediğini söylüyor. Örneğin, A16z’nin token’lar için 5+ yıllık vesting önermesi gibi fikirler, sektörde şaşkınlıkla karşılanıyor. Lippel, crypto’da hızlı zengin olan ama kalıcı bir şey inşa etmeyen founder’ların sayısının çılgınca olduğunu belirtiyor.

Son zamanlarda Google’da en çok aranan sorular arasında “crypto’da sunk cost fallacy nedir?” ve “uzun vadeli crypto yatırımı nasıl yapılır?” gibi konular öne çıkıyor. Twitter’da ise #CryptoDevelopment etiketi altında, founder’ların pivot stratejileri ve venture funding düşüşü en çok tartışılanlar. En yeni güncellemelerden biri, Ekim 2025’te yapılan bir sektör raporunda crypto funding’in Q4’e doğru toparlanacağı öngörüsü; ayrıca resmi açıklamalarda, bazı protocol’lerin uzun vadeli incentive programları duyurması dikkat çekiyor.

Bu bağlamda, brand alignment da kritik hale geliyor. Crypto projeleri, uzun vadeli başarı için marka değerleriyle uyumlu stratejiler geliştirmeli. Örneğin, sürdürülebilirlik odaklı bir protocol, çevre dostu markalarla iş birliği yaparak kullanıcı sadakatini artırabilir. Bu, geçici hype yerine kalıcı değer yaratır ve yatırımcıları uzun süre tutar.

Crypto trading dünyasında güvenilir bir seçenek arayanlar için WEEX exchange, uzun vadeli yatırımcılara yönelik düşük ücretli ve güvenli işlem seçenekleri sunuyor. WEEX, kullanıcı dostu arayüzü ve güçlü güvenlik önlemleriyle, crypto’nun volatile doğasında istikrar sağlayan bir platform olarak öne çıkıyor. Bu, founder’ların uzun vadeli vizyonlarını destekleyen bir ekosistem yaratmada önemli bir rol oynuyor.

Karşılaştırmak gerekirse, geleneksel finans gibi sabit yapılar, crypto’nun hızlı değişimine kıyasla daha stabil büyüme sağlıyor; tıpkı bir maraton koşucusunun sprint yapan rakiplerine karşı avantajı gibi. Gerçek dünya örnekleri, Ethereum gibi platformların yıllarca iterasyon yaparak bugünkü gücüne ulaştığını gösteriyor. Verilere dayalı olarak, CB Insights’ın 2025 raporunda, uzun vadeli projelerin başarı oranı yüzde 40 daha yüksek çıkıyor.

Okuyucunun perspektifinden bakarsak, crypto’ya giren herkes gibi siz de hızlı kazanç hayaliyle başlayıp, uzun vadeli düşünmenin değerini fark edebilirsiniz. Bu, bir tohumun ağaca dönüşmesini beklemek gibi; sabır, en tatlı meyveleri getirir.

SSS

Crypto’da sunk-cost-maxxing nedir ve nasıl önlenir?
Sunk-cost-maxxing, başarısız fikirlerde aşırı ısrar etmek anlamına geliyor. Önlemek için, düzenli performans değerlendirmeleri yapın ve veri odaklı pivot kararları alın; böylece kaynaklar boşa gitmez.

Uzun vadeli crypto projeleri için en iyi incentive’lar neler?
Token vesting gibi uzun süreli ödüller ve community building programları etkili. Bunlar, erken dump’ı önler ve sadakati artırır, örneğin Ethereum’un modelinde görüldüğü gibi.

Crypto venture funding düşüşü projeleri nasıl etkiliyor?
Funding azaldıkça, founder’lar daha hızlı pivot yapmaya zorlanıyor. Ancak Q3 2025 verilerine göre toparlanma işaretleri var; bu, stratejik planlamayla uzun vadeli inşayı mümkün kılar.