DeFi’de Hesap Verebilirlik Eksikliği: Risk Küratörlerinin Başarısızlık Döngüsü

Öne Çıkan Noktalar

• DeFi Risk Küratörleri, yasal düzenlemelerden yoksun olarak milyarlarca doları yönetiyor.
• Stream Finance çöküşü, sistemin yapısal sorunlarını gün yüzüne çıkardı.
• Teknolojik reform ve şeffaflık, DeFi’yi daha güvenli hale getirebilir.
• Morpho ve Euler gibi protokoller, izni olmayan yapılarıyla sistemik risk taşıyor.

Yeni Finansal Aracı: “Küratörler”

2020’den bu yana DeFi dünyasında, kendilerini Risk Küratörleri, Hazine Yöneticileri veya Strateji Operatörleri olarak adlandıran yeni bir finansal aracı türü yükselişe geçti. Bu varlıklar, Morpho gibi protokoller üzerinden 73 milyar dolar ve Euler üzerinden 11 milyar dolar gibi büyük miktarlarda kullanıcı mevduatlarını yönetiyor. Ancak, lisanssız, denetimsiz ve kimlik beyanı olmadan çalışmaları nedeniyle, bu yapı sık sık sistematik başarısızlıklarla karşılaşıyor. Özellikle Stream Finance’in Kasım 2025’teki çöküşü, bu modelin stres altında nasıl başarısız olduğunu gösterdi.

İzni Olmayan Mimarinin Olumsuz Sonuçları

Morpho ve Euler gibi platformlar, herkesin kasalar yaratmasına, risk parametrelerini belirlemesine ve mevduat çekmeye başlamasına izin veren izni olmayan bir kredi altyapısı olarak çalışırlar. Bu yapı, yeniliği teşvik ederek katılımcıların önündeki engelleri kaldırsa da, Stream Finance’te yaşananlarla birlikte birçok temel sorunu da ortaya çıkardı. İzinsiz yapı nedeniyle kimlerin risk yöneticisi olduğunun kontrolü mümkün değildir. Ayrıca kimlik beyan zorunluluğunun olmaması, risk yöneticilerine başarısız olduklarında farklı bir isim altında yeniden başlama imkanı tanır.

Risk Küratörleri ve Teşvik Arızaları

Sorunlar yalnızca yapı ile sınırlı değildir. Risk küratörlerinin temel çıkar çatışmaları ve teşvik arızaları da başarısızlıkları kaçınılmaz kılar. Kullanıcılar güvenli ve makul getiriler ararken, küratörler mevduatları ve getirileri maksimize ederek ücret kazancı sağlamayı hedefler. RE7 Labs gibi olaylar, teşvik yapısının yanlış hizalandığını ve ihtiyatlı davranışları cezalandırdığını gösteriyor. Bugün DeFi dünyasındaki yapının sürdürülebilirliği tartışmalıdır, çünkü tarih boyunca geleneksel finans bu yaklaşımı neden terk ettiğini göstermiştir: aracılar kazanç elde ettikleri riskler için sorumluluk almalıdırlar.

Hesap Verebilirlik Boşluğu ve Yükümlülük Eksikliği

Stream Finance çöküşü, risk yönetiminin, teşviklerin ve hesap verebilirlik eksikliklerinin benzersiz bir vaka çalışmasıdır. Morpho’da yaşanan bir olay, hesap verebilirliğin nasıl sistematik olarak eksik olduğunu ortaya koydu. Geleneksel finans, sorumluluğun transfer edilmesine engel olan güçlü düzenleyici protokoller geliştirdi, ancak DeFi’de risklerin bireyler tarafından üstlenilmesi sorumluluğu yoktur. Bu yapı, riskin sonuçları için hesap vermeksizin yüksek risk almaya teşvik eden bir ortam yaratır.

Reform Önerileri: Şeffaflık ve Teknoloji

DeFi dünyasında hesap verebilirlik sağlanmadıkça, yeniliklerin ve fırsatların risklerini minimize etmek zor olacak. Risk Küratörlerine yönelik bazı reform önerileri şunlardır: Zorunlu kimlik beyanı, sermaye gereksinimleri, strateji açıklamaları, rezerv delili uygulamaları, ve konsantrasyon sınırları. Teknolojik ve yapısal değişiklikler, kullanıcı fonlarının daha güvenli yönetilmesini ve DeFi’nin sürdürülebilir bir gelecek oluşturmasını sağlayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

DeFi Risk Küratörleri kimdir?

DeFi Risk Küratörleri, izinsiz protokoller üzerinden kullanıcı mevduatlarını yöneten, risk stratejilerini belirleyen finansal aracılardır.

Stream Finance çöküşü nasıl oldu?

Stream Finance, yüksek kaldıraç kullanarak kullanıcı mevduatlarını yönetti, sonuç olarak Kasım 2025’te çöküşle karşılaştı ve büyük kayıplar yaşandı.

Neden hesap verebilirlik DeFi’de bu kadar sorunlu?

DeFi, izinsiz yapısı nedeniyle kimlik beyanı ve düzenlemeye tabi olmadığından, yanlış risk yönetimi sonuçlarıyla yüzleşmez.

Yeni reformlar neden gerekli?

Yeni reformlar, kullanıcı fonlarının daha iyi yönetilmesini ve DeFi ekosisteminin genel risk seviyesini düşürmeyi amaçlamaktadır.

Teknolojik şeffaflık nasıl sağlanabilir?

Merkle ağaçları ve sıfır bilgi kanıtları gibi kriptografik teknikler, rezerv delili sunarak şeffaflığı artırabilir.